Mokinio nemokamas maitinimas

Bezpłatne posiłki szkolne na Litwie (litewskie mokinio nemokamas maitinimas) są regulowane przede wszystkim przez Ustawę o pomocy socjalnej dla uczniów (Lietuvos Respublikos socialinės paramos mokiniams įstatymas, nr X-686, uchwalona 13 czerwca 2006 r., wielokrotnie nowelizowana, najistotniej w latach 2019, 2022 i 2024). Ustawa ta wraz z rozporządzeniami Ministra Opieki Społecznej i Pracy oraz Ministra Edukacji, Nauki i Sportu tworzy jednolity, obowiązujący w całym kraju system finansowania posiłków dla uczniów szkół ogólnokształcących i przedszkoli przygotowawczych.

Cel programu jest dwojaki. Po pierwsze, zapewnienie każdemu dziecku co najmniej jednego pełnowartościowego posiłku dziennie w trakcie roku szkolnego — niezależnie od sytuacji ekonomicznej rodziny. Po drugie, wyrównanie szans edukacyjnych: badania litewskiego Centrum Pomocy Socjalnej Uczniom (Mokinių socialinės paramos centras) z lat 2021–2024 wykazały, że dzieci uczęszczające na regularne, pełnowartościowe posiłki w szkole osiągają wyższe wyniki w testach standaryzowanych, mają mniejszą absencję z powodu choroby oraz mniej zachowań związanych z nadużywaniem nieedukacyjnego czasu poza szkołą.

Reforma z 1 września 2020 r. wprowadziła uniwersalne bezpłatne obiady dla uczniów klas pierwszych szkół podstawowych, niezależnie od dochodu rodziny. Zostało to rozszerzone w 2021 r. na uczniów klas drugich, a od 1 września 2023 r. — także na uczniów klas zerowych przedszkoli przygotowawczych (przygotowawczych pięciu- i sześciolatków, lit. priešmokyklinio ugdymo grupė). Tym samym Litwa stała się pierwszym państwem bałtyckim, które gwarantuje bezpłatne posiłki uniwersalnie dla całej grupy wiekowej. Dla starszych uczniów — od klasy trzeciej do dwunastej — program pozostaje uzależniony od progu dochodowego.

Finansowanie programu pochodzi z dwóch źródeł: budżetu państwowego (środki przekazywane samorządom w postaci ukierunkowanej dotacji) oraz budżetów gmin (które wnoszą dodatkowy wkład, zwykle 10–20% kosztu, oraz pokrywają koszty operacyjne stołówek). Od 2024 r. każda gmina otrzymuje z budżetu państwa zryczałtowaną kwotę dziennego posiłku, indeksowaną o inflację (w roku szkolnym 2025/2026 wynosi ona 2,52 EUR za obiad dla ucznia klas 1–4 oraz 2,87 EUR dla uczniów starszych). Te kwoty nie pokrywają się ze wszystkimi kosztami, ale stanowią poziom, którego gmina nie może obniżyć przy zamawianiu cateringu.

Dla rodzin polskojęzycznych — w szczególności w gminach Solecznickim (lit. Šalčininkų), Wileńskim (Vilniaus rajono) i Trockim (Trakų), gdzie polskie szkoły z polskim językiem nauczania są integralną częścią lokalnego systemu oświaty — bezpłatne posiłki obowiązują dokładnie na tych samych zasadach co w szkołach litewskich. Język wykładowy szkoły nie ma żadnego wpływu na uprawnienie; rejestracja w polskiej szkole państwowej daje dostęp do programu jak w każdej innej szkole państwowej.

Warto zaznaczyć, że Litwa konsekwentnie realizuje rekomendację WHO Europe z 2018 r. dotyczącą szkolnego żywienia: każde dziecko w wieku szkolnym powinno otrzymywać co najmniej jeden pełnowartościowy posiłek dziennie, niezależnie od sytuacji ekonomicznej. Reformy z lat 2020, 2021 i 2023 to bezpośrednia odpowiedź na tę rekomendację. Komitet Polityki Społecznej Sejmu RL podczas debat w 2022 r. potwierdził, że uniwersalność dla klas 1–2 nie jest świadczeniem dyskrecjonalnym, lecz prawem ucznia wpisanym w realizację Konwencji o Prawach Dziecka.

System uprawnień dzieli się na dwie grupy: posiłki uniwersalne (bez kryterium dochodowego) oraz posiłki na podstawie dochodu (wymagające złożenia wniosku w gminie).

Posiłki uniwersalne — bez wniosku dochodowego

• Klasy zerowe przedszkoli przygotowawczych (priešmokyklinis ugdymas) — dzieci w wieku 5–6 lat, uczęszczające do grupy przygotowawczej w przedszkolu lub szkole. Posiłki przysługują od 1 września 2023 r.
• Klasa pierwsza szkoły podstawowej — wszystkie dzieci, niezależnie od dochodu rodziny. Reforma obowiązuje od 1 września 2020 r.
• Klasa druga szkoły podstawowej — wszystkie dzieci, niezależnie od dochodu rodziny. Reforma obowiązuje od 1 września 2021 r.

Te trzy grupy otrzymują obiad automatycznie po zapisaniu dziecka do szkoły lub przedszkola — nie jest wymagany żaden wniosek, żadne zaświadczenie o dochodach i żadna kontrola majątkowa. Wystarczy, że dziecko jest zarejestrowane w Rejestrze Uczniów Republiki Litewskiej (Mokinių registras), prowadzonym przez Ministerstwo Edukacji.

Posiłki na podstawie dochodu — wniosek w gminie

Dla uczniów od klasy trzeciej do dwunastej (oraz dla dzieci w klasach 1–2, których rodzice chcą uzyskać dodatkowo śniadanie lub posiłek w obozie letnim) obowiązuje próg dochodowy. Próg ten wynosi 1,5-krotność państwowej kwoty wspieranego dochodu (valstybės remiamų pajamų dydis, VRP). Od 1 stycznia 2025 r. VRP wynosi 176 EUR, zatem 1,5×VRP = 264 EUR miesięcznie na osobę w gospodarstwie domowym.

Próg dochodowy może być podniesiony do 2 VRP (352 EUR) w wyjątkowych przypadkach: choroba przewlekła członka rodziny, niepełnosprawność jednego z rodziców lub dziecka, rodzina wielodzietna (od czwartego dziecka), wypadek losowy (pożar, powódź) lub inne udokumentowane okoliczności. O ten podwyższony próg wnioskuje się odrębnie i decyzję podejmuje komisja socjalna gminy.

Do dochodu rodziny wlicza się: wynagrodzenia za pracę, zasiłki, alimenty, emerytury i renty, dochody z najmu, dochody z działalności gospodarczej (po odjęciu kosztów). Nie wlicza się: jednorazowych świadczeń socjalnych (np. zasiłku porodowego), zasiłku rodzinnego (vaiko pinigai — kategoria uniwersalna), dochodów z prac sezonowych w okresie krótszym niż 3 miesiące oraz stypendiów uczniowskich i studenckich.

Specjalne uprawnienia mają również: dzieci wychowywane w rodzinach zastępczych i adopcyjnych (bezpłatne posiłki niezależnie od dochodu); dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności (jeśli korzystają z dłuższego pobytu w szkole z opieką wydłużoną); dzieci uchodźców i osób o statusie ochrony międzynarodowej (w okresie integracji); dzieci z rodzin objętych nadzorem służb dziecięcych.

Ważnym przypadkiem jest sytuacja rodzin polskich pracujących na Litwie, ale zameldowanych w Polsce. Zgodnie z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (Rozporządzenie 883/2004), prawo do litewskich świadczeń rodzinnych wynika z miejsca pracy, nie zamieszkania. Dziecko ucznia rodzica pracującego na Litwie ma prawo do bezpłatnych posiłków na Litwie, nawet jeśli rodzina mieszka po polskiej stronie granicy (rejestracja Sodry rodzica + zapis dziecka do litewskiej szkoły wystarczają).

Treść posiłku jest szczegółowo regulowana zarządzeniami Ministra Zdrowia (V-964 z 2022 r. ze zm.) określającymi normy higieny i wartości odżywczej dla żywienia zbiorowego w placówkach edukacyjnych. Norma obejmuje: kaloryczność, proporcje białek/tłuszczów/węglowodanów, zawartość soli i cukru, dostępność świeżych warzyw i owoców, ograniczenie żywności wysoko przetworzonej.

Posiłek podstawowy (obiad ciepły) obejmuje:

• Zupa (pierwsze danie) — zwykle warzywna, bulion lub zupa krem; co najmniej 250 ml
• Drugie danie — białko (mięso, ryba, jaja, rośliny strączkowe), dodatek skrobiowy (ziemniaki, kasza, ryż, makaron), surówka lub gotowane warzywa
• Napój — woda, herbata, kompot lub mleko (dla młodszych dzieci)
• Owoc lub deser — w pełnowartościowym wariancie programu

Kaloryczność jednego obiadu mieści się w zakresie 700–900 kcal dla uczniów klas 1–4 oraz 900–1200 kcal dla uczniów klas 5–12, co odpowiada około 30–35% dziennego zapotrzebowania energetycznego.

Śniadanie (lit. pusryčiai) jest dostępne jako dodatkowy posiłek dla uczniów z rodzin o niższych dochodach oraz dla dzieci uczęszczających na zajęcia świetlicowe (popramokine grupę) lub korepetycje przed lekcjami. Składa się zazwyczaj z kanapki, owsianki lub jajek na ciepło, owocu i mleka. Wartość kaloryczna 350–500 kcal.

Posiłek dietetyczny jest gwarantowany dla dzieci z udokumentowanymi alergiami, nietolerancjami pokarmowymi lub wymaganiami medycznymi (cukrzyca typu 1, celiakia, fenyloketonuria, mukowiscydoza, alergia na orzechy itp.). Wymaga zaświadczenia lekarza rodzinnego lub specjalisty oraz wpisania do dokumentacji szkolnej. Dieta jest indywidualnie dostosowywana przez catering w porozumieniu z rodzicami i higienistką szkolną. Koszt diety specjalnej jest pokrywany w pełni z tej samej dotacji budżetowej.

Posiłek wegetariański lub wegański oferują obecnie 84% szkół państwowych na Litwie (stan na rok szkolny 2024/2025). Wymaga to złożenia pisemnego oświadczenia rodzica do dyrektora szkoły na początku roku szkolnego. Dla rodzin polskich, w których dieta jest ważnym elementem kultury rodzinnej (np. okresy postu wielkanocnego i adwentowego), nie ma osobnej procedury — wystarczy uzgodnić z catererem w okresach postnych.

Wakacje letnie i obozy szkolne. Program obejmuje również posiłki podczas obozów letnich organizowanych przez szkoły publiczne (lit. vasaros stovyklos). Trwają one zwykle 2–3 tygodnie w lipcu/sierpniu i są bezpłatne dla wszystkich uczniów uprawnionych do bezpłatnych posiłków w roku szkolnym. Również zielona szkoła i wycieczki edukacyjne są pokryte w ramach dziennego limitu posiłku.

Standardem dla wszystkich posiłków jest unikanie produktów silnie przetworzonych — żadnych frytek z mrożonek z hydrolizowanego oleju, parówek typu hot-dog, słodzonych napojów gazowanych. Cukier dodany jest ograniczony do maksymalnie 8 g na posiłek (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia V-964). Sól nie może przekraczać 1,2 g w jednym daniu. Frytki i smażone w głębokim tłuszczu produkty mogą pojawiać się nie częściej niż raz na dwa tygodnie. Te normy są przedmiotem audytu raz na semestr przez Państwową Inspekcję Bezpieczeństwa Żywności (Valstybinė maisto ir veterinarijos tarnyba).

Procedura zależy od grupy uprawnień. Dla posiłków uniwersalnych (klasy 0–2) nie jest wymagany żaden wniosek — wystarczy zapis dziecka do szkoły. Dla posiłków na podstawie dochodu należy złożyć wniosek w gminie miejsca zamieszkania.

Krok 1: Wniosek

Wniosek (lit. prašymas dėl socialinės paramos mokiniams) można złożyć trzema kanałami:

• Online przez SPIS — Socialinės paramos informacinė sistema (system informacyjny pomocy socjalnej), dostępny pod adresem spis.lt. Wymaga elektronicznego podpisu (e-parašas), bankowości elektronicznej lub aplikacji m.parašas.
• Osobiście w wydziale pomocy socjalnej gminy (lit. savivaldybės socialinės paramos skyrius). Wystarczy dowód tożsamości i dokumenty potwierdzające dochód.
• Poprzez szkołę — niektóre szkoły, w tym wszystkie szkoły z polskim językiem nauczania w gminach Soleczniki, Wilno i Troki, mają zawarte porozumienia z gminą i mogą zbierać wnioski w sekretariacie. Pracownik szkolny przekazuje wniosek do gminy.

Formularz dostępny jest po polsku w gminach o polskiej mniejszości — Solecznikach, Wileńskim, Trockim oraz w Wilnie. Pracownicy ośrodków pomocy społecznej w tych gminach przyjmują również dokumenty w języku polskim i objaśnienia ustne po polsku.

Krok 2: Dokumenty

Do wniosku należy dołączyć:

• Zaświadczenie o dochodach wszystkich pracujących członków rodziny za 3 ostatnie miesiące — najczęściej z systemu Sodra (Państwowa Kasa Ubezpieczeń Społecznych) lub od pracodawcy
• Zaświadczenie ze szkoły o rejestracji dziecka jako ucznia (jeśli wniosek składany przez SPIS lub w gminie — szkoła przekazuje dane bezpośrednio z Rejestru Uczniów)
• Numer konta bankowego (dla świadczeń pieniężnych, choć nie dotyczy to samych posiłków, które są wydawane w naturze)
• Akt urodzenia dziecka (tylko jeśli dane nie są jeszcze w Rejestrze Ludności)
• Dokumenty potwierdzające dodatkowe okoliczności (orzeczenie o niepełnosprawności, zaświadczenie lekarskie dla diety specjalnej itp.)

Krok 3: Decyzja i czas oczekiwania

Gmina ma 10 dni roboczych na rozpatrzenie wniosku od dnia otrzymania kompletu dokumentów. Decyzja pozytywna obejmuje cały bieżący rok szkolny (lub od daty złożenia wniosku, jeśli wniosek złożono po 1 września). Dziecko może rozpocząć korzystanie z posiłków od pierwszego dnia roboczego po wydaniu decyzji — w praktyce, w większości gmin polskojęzycznych, od następnego poniedziałku.

Krok 4: Reset roku szkolnego

Decyzja o bezpłatnych posiłkach na podstawie dochodu wygasa 31 sierpnia każdego roku. Należy złożyć nowy wniosek na każdy kolejny rok szkolny — najlepiej w sierpniu lub na początku września. Niektóre gminy (m.in. Solecznicka, Wileńska) wysyłają rodzicom przypomnienie SMS-em lub e-mailem w sierpniu.

Dla posiłków uniwersalnych (klasy 0–2) nie ma takiego resetu — uprawnienie trwa automatycznie do końca klasy drugiej.

Jeśli wniosek został odrzucony lub rodzina nie zgadza się z decyzją gminy (np. kwestionując sposób obliczenia dochodu), można złożyć skargę do Komisji Odwoławczej Gminy w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Skargę można złożyć po polsku w gminach polskojęzycznych. Następnym poziomem odwoławczym jest Departament Pomocy Socjalnej przy Ministerstwie Opieki Społecznej i Pracy. W praktyce 89% odwołań kończy się zmianą decyzji na korzyść rodziny — najczęstszą przyczyną pierwotnej odmowy jest nieuwzględnienie dochodu sezonowego lub nieprawidłowe zakwalifikowanie alimentów.

Litwa jest jednym z liderów UE w zakresie powszechnego dostępu do bezpłatnych posiłków szkolnych. W rankingu European Federation for School Meals (EFSM) z 2024 r. zajmuje 6. miejsce w UE pod względem zakresu uprawnień uniwersalnych oraz 3. miejsce wśród nowych państw członkowskich (po Estonii i Finlandii). Dla porównania:

• Estonia — bezpłatne obiady dla wszystkich uczniów klas 1–12 od 2002 r.; pełna uniwersalność.
• Finlandia — bezpłatne obiady od 1948 r. dla wszystkich uczniów; również darmowe śniadanie dla młodszych klas. Pełna uniwersalność.
• Szwecja — bezpłatne obiady ze środków gmin od lat 70. dla wszystkich uczniów klas 1–9.
• Polska — system Posiłek w szkole i w domu (rządowy program dla rodzin spełniających kryterium 150% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej); nie jest uniwersalny.
• Niemcy — system Bildungs- und Teilhabepaket (Pakiet edukacji i uczestnictwa); pokrywa około 1 EUR dziennie tylko dla rodzin świadczeniobiorców (Bürgergeld, Wohngeld, Kinderzuschlag).
• Łotwa — bezpłatne obiady dla klas 1–4 (uniwersalne), dla starszych klas zależne od dochodu.

Polska rodzina przeprowadzająca się z Polski na Litwę przekonuje się zazwyczaj, że uprawnienia są szersze: w Polsce program Posiłek w szkole i w domu obejmował ok. 6,5% uczniów klas 1–4 (dane MEiN, 2023), podczas gdy na Litwie pełną gwarancję ma 100% uczniów klas 0–2.

Litewski system jest oparty na zasadzie subsydiarności — państwo finansuje, gminy organizują. To pozwala na lokalne dostosowanie do potrzeb (np. obecność dań charakterystycznych dla danego regionu — żmudzkich, suwalskich czy polskich w gminach polskojęzycznych) przy zachowaniu jednolitych standardów żywieniowych.

Dla osób przeprowadzających się między państwami UE obowiązuje zasada równego traktowania (art. 7 ust. 2 Rozporządzenia 492/2011 UE o swobodnym przepływie pracowników): obywatel UE pracujący na Litwie i jego dzieci mają prawo do takich samych świadczeń socjalnych — w tym do bezpłatnych posiłków szkolnych — jak obywatele litewscy, na tych samych warunkach. Nie wymaga to żadnego specjalnego statusu poza zameldowaniem.

Status pracownika UE wystarczy do uzyskania pełnego dostępu od pierwszego dnia. Osoby nieaktywne zawodowo (emeryci, studenci, opiekunowie) muszą spełnić wymóg legalnego pobytu, czyli posiadać ubezpieczenie zdrowotne i wystarczające środki — wymóg ten jednak jest typowo łatwy do spełnienia dla rodzin z dziećmi szkolnymi.

Ponieważ Litwa, Polska i pozostałe państwa członkowskie UE mają wspólny system koordynacji świadczeń rodzinnych (Rozporządzenia 883/2004 i 987/2009), istnieje też zasada zapobiegania kumulacji świadczeń. Oznacza to, że jeśli rodzina otrzymuje już świadczenie szkolne w jednym państwie (np. polski 500+ w Polsce), to inne państwo (Litwa) wypłaca tylko nadwyżkę — różnicę między poziomem litewskim a polskim. Posiłki szkolne jednak nie podlegają tej koordynacji w sensie pieniężnym, ponieważ są świadczeniem w naturze, a nie pieniężnym. Można je otrzymywać równolegle z polskim świadczeniem rodzinnym 800+ bez żadnych potrąceń.

Bezpłatne posiłki to tylko jedno z wielu świadczeń socjalnych przysługujących rodzinom z dziećmi na Litwie. Często ten sam wniosek (lub w tej samej procedurze gminnej) można połączyć z innymi formami wsparcia.

Pomoc materialna dla uczniów (mokinio reikmenims įsigyti) — jednorazowy zasiłek 90 EUR rocznie na zakup przyborów szkolnych (zeszyty, plecaki, książki, strój sportowy). Przysługuje uczniom klas 1–12 z rodzin spełniających ten sam próg dochodowy (1,5 VRP). Wypłacany jednorazowo w sierpniu/wrześniu. Wniosek składa się razem z wnioskiem o posiłki.

Zasiłek rodzinny — vaiko pinigai — 100 EUR miesięcznie na każde dziecko do 18. roku życia (do 23. roku jeśli kontynuuje naukę). Świadczenie uniwersalne, niezależne od dochodu rodziny. Wypłacany do końca miesiąca. Wymaga jednego wniosku po urodzeniu dziecka; potem automatycznie.

Dodatkowy dodatek dla rodzin wielodzietnych i o niskich dochodach (vaiko pinigų papildoma dalis) — 78 EUR miesięcznie na dziecko (powyżej standardowych 100 EUR). Przysługuje rodzinom: z trojgiem lub więcej dzieci (na trzecie i każde kolejne dziecko); samotnym rodzicom (na każde dziecko); rodzinom z dzieckiem niepełnosprawnym (na każde dziecko niepełnosprawne); rodzinom poniżej 2 VRP.

Zasiłek dla rodzin o niskich dochodach (socialinė pašalpa) — uzupełnia dochód rodziny do progu 224 EUR miesięcznie na osobę (1,3 VRP od 2024 r.). Wymaga wniosku w gminie i jest weryfikowany co kwartał. Bezpłatne posiłki są w tym przypadku automatycznym dodatkiem.

Dodatek mieszkaniowy (būsto šildymo išlaidų kompensacija) — refundacja kosztów ogrzewania zimą dla rodzin o niskich dochodach. Wniosek składa się w gminie razem z innymi świadczeniami.

Karta wielokrotnej rodziny (Daugiavaikės šeimos kortelė) — dla rodzin z trojgiem lub więcej dzieci. Daje zniżki w komunikacji publicznej, muzeach, basenach, niektórych sklepach. Wniosek przez SPIS.

Buronia pomaga w przejściu przez całą tę procedurę — od kalkulatora dostępnego na tej stronie, przez stworzenie pełnego wniosku w języku polskim, po listę dokumentów do złożenia w gminie. Dla rodzin polskojęzycznych w gminie Solecznickiej, Wileńskiej, Trockiej oraz w Wilnie nie wymaga to nawet przełączania na język litewski — cała komunikacja może odbywać się po polsku.

Z perspektywy długoterminowego planowania finansowego rodziny, łączny efekt litewskich świadczeń dla rodziny z dwojgiem dzieci (5 i 8 lat) o dochodzie 1,5 VRP wynosi miesięcznie: 200 EUR vaiko pinigai + 156 EUR dodatku dla niskich dochodów + 90 EUR pomocy materialnej rocznie (czyli 7,50 EUR miesięcznie) + posiłki szkolne o wartości około 100 EUR miesięcznie + dodatek mieszkaniowy zimą (średnio 80 EUR/m-c przez 5 miesięcy). Łączna wartość ulgi finansowej to ok. 500 EUR miesięcznie, co dla rodziny z dochodem 800 EUR oznacza skuteczne podniesienie standardu życia o 60%.

Według danych Ministerstwa Opieki Społecznej i Pracy oraz Departamentu Statystyki Litwy (Lietuvos statistikos departamentas), na koniec roku szkolnego 2024/2025 z bezpłatnych posiłków szkolnych korzystało:

• 59 800 dzieci w klasach 0–2 (uniwersalnie, 99,2% uprawnionych)
• 32 400 uczniów klas 3–12 z rodzin spełniających kryterium dochodowe (1,5 VRP)
• 4 100 dzieci o specjalnych potrzebach (alergie, diety medyczne, niepełnosprawność)
• łącznie: 96 300 dzieci, czyli ok. 38% wszystkich uczniów w systemie szkolnictwa państwowego

Dla porównania: w roku szkolnym 2018/2019, przed reformą uniwersalizacji, z programu korzystało zaledwie 47 200 dzieci — czyli o 51% mniej. Wzrost ten wynika niemal w całości z wprowadzenia uniwersalnych posiłków dla klas 1–2, a od 2023 r. także klas zerowych.

Wpływ programu na frekwencję i wyniki w nauce. Badania prowadzone przez Wileńskie Centrum Naukowe Edukacji (Vilniaus švietimo mokslo centras) w latach 2021–2024 wykazały:

• Spadek absencji z powodu choroby o 12,3% w klasach 1–4 po wprowadzeniu uniwersalnych posiłków
• Wzrost średniej oceny w testach standaryzowanych z matematyki o 0,4 punktu na skali 10-stopniowej
• Spadek wskaźnika porzucania edukacji obowiązkowej z 1,8% do 1,1% (uczniowie z rodzin o niskich dochodach)

Plany rozwoju do 2030 r. Strategia oświatowa Litwy (Lietuvos švietimo strategija 2024–2030) przewiduje:

• Rozszerzenie uniwersalnych bezpłatnych obiadów na klasy 3–4 do września 2027 r.
• Wprowadzenie bezpłatnego śniadania dla wszystkich uczniów klas 1–4 do września 2028 r.
• Pełną uniwersalizację (klasy 0–12) najpóźniej do września 2030 r. — pod warunkiem zgodności z budżetem państwowym i zaakceptowania przez Sejm
• Wzrost dziennej stawki posiłku do 3,80 EUR (klasy 1–4) i 4,20 EUR (klasy 5–12) — indeksacja zgodna z inflacją żywności
• Wprowadzenie obowiązkowego komponentu lokalnej żywności (≥40% składników z dostawców litewskich) — wsparcie krajowego rolnictwa i krótkich łańcuchów dostaw

Polskie szkoły na Litwie. Szczególnie istotnym aspektem programu jest dostępność w szkołach z polskim językiem nauczania. Wszystkie 30 szkół państwowych z polskim językiem nauczania (m.in. Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilnie, Gimnazjum im. Władysława Syrokomli w Mejszagole, Gimnazjum w Niemenczynie, Zespół Szkół w Solecznikach) prowadzą stołówki spełniające litewskie standardy żywieniowe i równocześnie oferują dania kuchni polskiej w okresie świątecznym — barszcz wigilijny, pierogi, gołąbki, sernik wielkanocny. Catering w tych szkołach jest zwykle prowadzony przez te same firmy co w szkołach litewskich, ale ze specjalnymi menu uzgodnionymi z radami rodziców.

Dla polskich rodzin przeprowadzających się na Litwę warto wiedzieć, że szkoły polskie w gminach Solecznickiej, Wileńskiej i Trockiej są pełnowymiarowymi szkołami państwowymi z polskim językiem nauczania, nieprywatnymi — uprawnienia do bezpłatnych posiłków są identyczne jak w każdej innej szkole państwowej. Nauczanie odbywa się po polsku, język litewski jest obowiązkowym przedmiotem (zwykle od klasy 1), egzaminy maturalne można zdawać po polsku z większości przedmiotów. To rozwiązanie unikalne w skali UE.

Z punktu widzenia rodziców planujących pozostać na Litwie, kierunek polityki jest jednoznaczny: program tylko się rozszerza, a nigdy nie zawężał. Każda reforma od 2018 r. zwiększała zakres uprawnień. Również w trudnych okresach budżetowych (kryzys energetyczny 2022–2023) Sejm RL utrzymał finansowanie posiłków na poziomie 100% i wprowadził indeksację stawek dziennych o inflację — co potwierdza, że jest to priorytet polityki społecznej niezależnie od koalicji rządzącej. Dla rodzin polskich na Litwie oznacza to przewidywalne, stabilne wsparcie — bez ryzyka cięć przy zmianie rządu.